Kabeljauw

Gadus morhua, G. macrocephalus

    • MSC label
      Wildvangst
    • Europa
      Aquacultuur - Netkooien op zee
    • Atlantische Oceaan noordwest FAO 21 (Canada - Ten zuiden van Newfoundland)
      Bodemsleepnet, Geankerd kieuwnet, Grondbeuglijn
    • Atlantische Oceaan noordoost FAO 27 (Oostelijke Baltische Zee)
      Bodemsleepnet, Pelagisch sleepnet
    • Pacifische Oceaan noordwest, noordoost FAO 61, FAO 67 (Canada)
      Bodemsleepnet, Deense bodemzegen, Geankerd kieuwnet, Grondbeuglijn
    • Atlantische Oceaan noordwest, noordoost FAO 21, 27
      Bodemsleepnet, (Geankerd) kieuwnet, Grondbeuglijn

    Biologie

    De Atlantische kabeljauw (Gadus morhua) komt voor in veel verschillende mariene habitats in het noordelijk halfrond en kan gevonden worden in ondiepe kustwateren, maar ook in open zee tot dieptes van 600 m. Kabeljauw kan tot 2 m groot, 100 kg zwaar en 25 jaar oud worden en is heel herkenbaar aan de typische lange kindraad. Volwassen kabeljauw is een omnivoor en eet ongewervelde dieren en andere vissoorten. De grootste visbestanden van de Atlantische kabeljauw komen voor in de noordelijke Oostzee, in de Noorse Zee en rond IJsland. De Pacifische kabeljauw (Gadus macrocephalus) is een vis die in de buurt van de bodem vertoeft in het noorden van de Stille Oceaan. Deze soort kan 1 meter groot worden, met een maximumgewicht van 22 kg en een levensduur van 25 jaar. Eenmaal volwassen, zal de Pacifische kabeljauw zich voeden met andere vis, inktvis en schaaldieren. Kabeljauw is een fel gegeerde vis met hoge handelswaarde die intensief wordt bevist. In Noorwegen en IJsland wordt kabeljauw ook gekweekt, maar de productie is eerder beperkt en gekweekte kabeljauw is weinig tot niet aanwezig op de Belgische markt.

    Wildvangst

    Toestand van het bestand

    De kabeljauw is wereldwijd overbevist. De kabeljauwstocks in West-Schotland en de Ierse Zee zijn uitgeput. De visbestanden langs de kust van Groenland, de Grand Banks tot aan de oostkust van de Verenigde Staten zijn nog altijd niet hersteld na de ineenstorting van het bestand in de jaren ’90. De stock uit de Noordzee is beetje bij beetje aan het herstellen, maar blijft overbevist. Enkel de kabeljauwstocks in de noordoostelijke Arctische Zee en de stock aanwezig rond IJsland worden op een duurzame manier bevist. De slechte toestand van het bestand van de Pacifische kabeljauw wordt verklaard door de negatieve ecologische effecten van bepaalde visserijpraktijken en het gebrek aan informatie over het beheer van de maatregelen.

    Ecologische impact

    De meeste kabeljauw wordt voornamelijk gevangen met (pelagische) sleepnetten of boomkorren. Bij het gebruik van sleepnetten of boomkorren is er steeds een grote hoeveelheid bijvangst aanwezig, vaak soorten die reeds bedreigd worden door overbevissing. Boomkorvisserijen hebben ook een negatieve impact op de overleving van verschillende bodemsoorten, zoals koudwaterkoralen, jonge vissen en bedreigde diersoorten, zoals haaien en roggen. De netten worden immers over de bodem voortgesleept en vernietigen hierbij de bodemhabitat. Door dit effect op de bodem, en het effect op verschillende vispopulaties, beïnvloedt de boomkorvisserij het hele ecosysteem, wat langetermijngevolgen heeft. Sleepnetten die niet over de bodem slepen (pelagische sleepnetten), hebben minder bijvangst en beschadigen de bodemhabitat niet. Het gebruik van staande netten en kieuwnetten leidt tot minder bijvangst en heeft een minimale impact op de bodem. Beschermde haaien, roggen en zeezoogdieren behoren echter nog steeds tot de mogelijke bijvangst. Sleeplijnvisserijen (trolling en longlines of beuglijnen) hebben een enorme bijvangst van een aantal bedreigde soorten, zoals zeeschildpadden, zeevogels, haaien en roggen. Veel jonge vissen van andere economisch belangrijke soorten, zoals zwaardvis en marlijn, worden gevangen en teruggegooid, met weinig kans op overleven. Door het gebruik van aas kunnen deze methodes een impact hebben op de aasbestanden.

    Beleid

    De visserij is onderworpen aan een Europese minimum aanlandingsmaat die verschilt per vangstregio. Er werden ook kabeljauwbeheerplannen ingevoerd die het gedrag van de visserij veranderd hebben en selectievere vistuigen introduceerden die de bijvangst en de ermee gepaard gaande teruggooi van kabeljauw beperken. De teruggooi van kabeljauw zal wettelijk niet meer toegestaan zijn in de Europese Unie vanaf 2018.

    Aquacultuur

    Ecologische voetafdruk

    Kabeljauw is een vissoort met een heel hoog basaal energieverbruik, met een groot verlies aan eiwitten tijdens het kweekproces tot gevolg. Voor de productie van 1 kg gekweekte vis is er meer dan 4 kg wild gevangen vis nodig! Het voer (vismeel en visolie) dat gebruikt wordt, is niet afkomstig uit duurzame bronnen en de productie van het voer vervuilt de wilde visbestanden.

    Ecologische impact

    Aquacultuur in netkooien heeft een grote ecologische impact. De hoeveelheid vis in netkooien is immers enorm hoog. Om het hoge risico op ziektes en parasieten te vermijden, worden voedingstoffen, chemische stoffen en antibiotica toegevoegd aan het water waarin de kweeksoort zich bevindt. Deze toevoegingen beïnvloeden de voedselweb-interacties en de wilde populaties. Ontsnapte vissen kunnen de wilde populaties verzwakken door de uitwisseling van genen. Het afvalwater afkomstig uit netkooien, bevat een hoge concentratie nutriënten (wat leidt tot de eutrofiëring van de omgeving), en leidt tot de verspreiding van ziektes en parasieten, en het kruisen van gekweekte en wilde soortgenoten.

    Weetje

    Skrei is paairijpe kabeljauw die maar een beperkt aantal weken tijdens het winterseizoen op duurzame wijze bevist wordt ter hoogte van de Lofoten (Noorwegen).

    • Marine Stewardship Council - 1

    Pin It on Pinterest

    Share This